دوران تا قرن سوم و چهارم هجرى همچنان مركز پزشكى و علوم وابسته به آن در ايران و اسلام بود ، و جندىشاپوريان تا چند قرن همچنان سيطرهء علمى خود را در عالم اسلام حفظ كردند . نخستين كتابهاى طبى كه به زبان عربى برگردانده شد به‌وسيلهء همين جندىشاپوريان بود ، و مهمترين كتابهايى كه چه در طب و چه در داروسازى تا چند قرن مرجع اطباى اسلام بود به‌وسيلهء همانها تأليف شده بود . بنابراين شكى نيست كه تحقيق دربارهء نخستين مؤسسات پزشكى اسلامى و نخستين كتابهايى كه در اين رشته با زبان عربى ترجمه يا تأليف گرديده ، و همچنين شرح حال و آثار نخستين پزشكانى كه در اسلام و دولت خلفا به اين كار پرداختند كمك بسيار گرانبهايى در روشن شدن تاريخ علمى آن مؤسسه طبى ساسانى خواهد نمود . و از راه مطالعه در مؤسسات مشابه اسلامى مىتوان بسيارى از نقاطى را كه در تاريخ آن مدرسه و بيمارستان هنوز تاريك و مبهم است واضح و آشكار ساخت ، چنان‌كه استاد كريستن سن در تحقيق سازمان ادارى دولت ساسانى از اطلاعاتى كه مورخان اسلامى دربارهء سازمان ادارى و ديوانى دستگاه خلافت عباسى كه اساس آن نمونه و تقليدى از همان تشكيلات دولت ساسانى بوده ذكر كرده‌اند استفاده نموده و از اين راه به نتايج بسيار ارزنده و عالمانه‌اى رسيده است . اگر بيمارستان رشيد با ادبيات رابطه مستقيم ندارد ، مؤسسه‌اى كه فرزند وى مأمون در همين بغداد به نام بيت الحكمه يا خزانة الحكمه تأسيس كرد و نخستين مؤسسه‌اى از اين نوع در اسلام بود با موضوع ما يعنى ادبيات رابطهء بسيار نزديك دارد . بيت الحكمه كه كانون فعاليت و نقل و ترجمه آثار خارجى به زبان عربى بود يكى از مراكز تجمع علما و فضلاى ايرانى به‌شمار مىرفت . متصديان امور آن غالبا از ايرانيان و چند نفر از آنها و از آن جمله سلم يا سالم رئيس اين مؤسسه « 1 » از مترجمان به نام زبان فارسى بودند . و قسمتى از آثار علمى و ادبى ايرانى در همين خزانة الحكمه نگاهدارى مىشده و در همان‌جا هم به‌وسيلهء

--> ( 1 ) . الفهرست - ص 120 .